شاید برای شما جالب باشد که بدانید اسب‌ها برای اولین بار در آسیای مرکزی نزدیک به ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح توسط انسان‌ها اهلی شدند. در ابتدا انسان‌ها از گوشت و شیر این حیوان برای تغذیه استفاده می‌کردند اما با گذشت زمان و پیشرفته‌تر شدن زندگی مردم، انسان‌ها از اسب‌ها به‌عنوان حیوانات باربر استفاده کردند. این حیوانات نجیب نژادهای بسیار مختلفی دارند که یکی از نژادهای اصیل آن، اسب نژاد ترکمن است.امروزه خالص‌ترین اسب‌های ترکمن ایران را در منطقه راز و جرگلان از توابع استان خراسان شمالی می‌توان یافت که بیشترین جمعیت این اسب را دارا می‌باشد. اگر شما ترکمن باشید و یا با زندگی این مردم آشنایی داشته باشید، بدون شک می‌دانید که برای ترکمن‌های ایران اسب همه‌چیز است! هویت ترکمن‌ها و فرهنگ غنی مردم این منطقه با اسب ترکمن خود گره‌خورده است. پیوند محکم میان مردم و این اسب‌های زیبا را می‌توان در جنبه‌های مختلف زندگی مردم ترکمن یافت. برای اثبات این موضوع ضرب‌المثل‌هایی وجود دارند که اهمیت اسب نژاد ترکمن را برای این مردم نشان می‌دهند. آن‌ها معتقدند:

  • نگه‌داشتن اسب به خانه برکت می‌آورد.
  • اسب زندگی زمین است.
  • کسی که اسب‌سواری می‌کند هرگز پیر نخواهد شد.
  • اسب آرزوی یک مرد جوان است!

فهرست

  1. اسب ترکمن چنارانی
  2. اسب ترکمن یموت
  3. اسب ترکمن آخال تکه
  4. اسب ترکمن جرگلانی

اسب ترکمن چنارانی

اسب ترکمنی چنارانی بومی منطقه چناران خراسان بوده و یکی از اسب‌های مشهور است که از آمیزش اسب سیلمی عرب با مادیان آخال تکه بوجود آمده است. این اسب ها ویژگی‌های نو و برجسته‌ای دارند و در شرایط مختلف سازگاری بالا دارند. اسب‌های چنارانی از نظر رفتاری به اسب های عربی شباهت زیادی دارند. گفته می‌شود پرورش این اسب‌ها به دستور نادر شاه افشار در منطقه چناران خراسان گسترش پیدا کرد. به همین منظور مادیان آخال تکه را با بهترین سیلمی‌های عرب آمیزش داده و کره‌هایی با ویژگی‌های مطلوب به دست آمد. و اسب‌های بسیار مناسبی برای کاربردهای نظامی و راهپیمایی‌های طولانی مدت بودند .این اسب‌ها بسیار آرام هستند و جز در شرایط روحی شدید لگد نمی‌زنند و گاز نمی‌گیرند. اسب‌های ترکمنی چنارانی اسب‌های عاطفی هستند و خیلی زود به سواران خود وابسته می‌شوند. این اسب‌ها در هر شرایطی در کنار سواران خود می‌مانند و از نظر هوش و سازگاری با محیط به مراتب از اسب‌های عربی بهتر هستند. بهترین اسب‌های این تیره، اسب‌های مشکی یا کهر یکدست می‌باشند. اسب‌های ترکمنی چنارانی حواس شش گانه بسیار قوی دارند و به دلیل پر خون بودن حجم تنفسی بالایی دارند. اکسیژن بالایی که به بافت‎های آن‌ها می‌رسد موجب شده این اسب‌ها یکی از بهترین تیره‌های اسب ترکمن برای فعالیت‌های ورزشی باشند. اسب چنارانی دستگاه گوارش قوی دارد که خوراک مصرفی را به صورت بهینه هضم و جذب می‌کند. این اسب‌ها در مقایسه با دیگر اسب‌های ورزشی به غذای کمتری احتیاج دارند. اسب ترکمن چنارانی یکی از بهترین و مشهورترین اسب‌های سوارکاری در قاره آسیا است. گفته می‌شود اسب‌های تروبرد (نژادی اروپایی) از نژاد اسب‌های ترکمنی و اسب‌های چنارانی حاصل شده‌اند. اسب ترکنی چنارانی مانند دیگر نژادهای اسب ترکمن دیر بالغ می‌شوند و عمر مفید و طولانی‌تری نسبت به دیگر اسب‌ها دارند.

اسب ترکمن چنارانی | تلنت سیتی

اسب ترکمن یموت

يموت در لغت به معناي گرگ است يموت طايفه‌اي از تركمن‌ها هستند . عمده مردم تركمن شهرهاي گنبد كاووس و گميشان و آق قلا در بندر تركمن را يموت تشكيل مي‌دهند. اگر چه اسب‌هاي يموت همانند آخال تكه‌ها سريع نمي‌دوند ولي براي مسافت‌هاي طولاني توانائي و طاقت بيشتري دارند. همچنين اين اسب‌ها از مقاومت عجيبي برخوردار و براي مسابقات پرش، درساژ، اسب دواني و مسابقات سه روزه مناسب هستند. اسب‌هاي يموت اغلب به رنگ نيله هستند ولي به ندرت به رنگ‌هاي كهر و كرنگ نيز ديده مي‌شوند. بيشترين تعداد از اسب‌هاي تركمن ايران را اسب‌هاي يموت تشكيل مي‌دهند. اسب يموت داراي دو تيره به نام‌هاي گتمن و يمر علي (يمرلي) است. در تركمنستان اسب‌هاي يموت در گروه‌هاي جدا از اسب‌هاي آخال تكه در مسابقات را مي‌توان زير گاري‌ها، در حال شخم زدن زمين‌ها در روستاهاي دور دست و يا تعداد كمي به صورت گله‌هاي وحشي درمنطقه شمال شرقي كشور و در روزهاي آخر زندگي آن‌ها رويت كرد. اسب‌هاي طايفه گوكلان برادران اسب‌هاي طايفه يموت هستند كه از هر نظر شباهت زيادي به هم دارند. تنها تفاوت اين دو نوع اسب‌هاي تركمن را در رنگ آن‌ها مي‌توان جستجو كرد. گوكلان‌ها علاقه خاصي به رنگ‌هاي تيره دارند و يموت‌ها رنگ‌هاي روشن را مي‌پسندند .

اسب ترکمن یموت | تلنت سیتی

اسب ترکمن آخال تکه

منشأ اوليه اسب‌های آخال تکه، روستای میان کویری به نام آخال واقع در جنوب ترکمنستان است. اسب آخال تکه به خاطر قدرت تحمل و سرعت بالا اسبی ایده آل در شرایط صحرایی است. در پیشینه این اسب رکورد عجیب و باور نکردنی ثبت شده که حاکی از تحمل و مقاومت بیش از حد آن به گرما می‌باشد. این اسب دارای ترکیب بدنی متمایز از سایر نژاد‌ها، ساختار بدنی سبک و زیبا ، اندام بلند، کشیده، باریک و لاغر ولی بسیار قدرتمند است. شیب کمر به طرف جلو شیب کپل به طرف عقب و روی کپل گرد نبوده و به صورت صاف دیده می‌شود. صورت کشیده، خشک، استخوانی، ظریف، باریک و بلند، نیم رخ صورت صاف یا کمی محدب، چشم‌ها درشت و محدب هستند. دارای گردن طویل، باریک و عضلانی بوده و از نیم رخ زیر گردن صاف و روی مهره‌ی سوم گردن شکستگی جزئی دیده می‌شود. گردن با شیب تند نزدیک به خط عمود روی تنه قرار می‌گیرد. اندام‌های حرکتی طویل، نازک با تاندون‌های قوی، مفاصل قوی و متناسب، بخولق بدون مو و با طول متوسط و نیز دارای شیب تند نزدیک به خط عمود، مفاصل خرگوشی بسیار مناسب برای جهش، قلم اندام‌های حرکتی کوتاه، گام‌های نرم و سبک و دارای انعطاف و حرکات آزادانه است. اسب‌های آخال تکه غالباً دارای سم‌های نرم و شکننده بوده و غالباً دچار لنگش ناشی از سم می‌گردند و بدین جهت اسب‌های آخال تکه برای مسیر‌های کوهستانی مناسب نیستند. خالص‌ترین و مقاوم‌ترین اسب‌های آخال تکه آن‌هایی هستند که علاوه برداشتن تمامی خصوصیات فنوتیپی و ژنوتیپی ایده آل، رنگ بدن مشکی یا طلایی یک دست داشته باشند. اسب‌های آخال تکه در کتاب‌های انساب به سه تیپ طبقه بندی شده‌اند. اسب‌های با جثه‌ی استاندارد، متوسط و سنگین که ارتفاعی بین ۱۵۲ تا ۱۶۴ سانتی‌متر دارند. توانایی و انعطاف در تغییر جهت در تاخت و تاز و نیز چهار نعل رفتن از دیگر ویژگی‌های این نژاد می‌باشد که در مسابقات درساژ، بسیار مناسب و در مسابقات پرش، عالی است. به علاوه این اسب‌ها برای مسابقات چند منظوره و رالی برای مسافت زیاد بسیار مناسب است. فعاليت‌هايي كه سبب شهرت اين نژاد گرديده استقامت و ظرافت در حمل كالسكه در مراسم و برنامه‌ها است كه سبب زيبايي و جلال خاصي در اين مراسم و مخصوصاً در دساژ مي‌گردد.

اسب ترکمن آخال تکه | تلنت سیتی

اسب تركمن جرگلانی

اسب‌های جرگلانی در شهرستان جرگلان و روستاهاي مجاور واقع در بجنورد تا نواحي شمال شرقي استان خراسان در نزديكي نوار مرزي ايران – تركمنستان يافت مي‌شوند. از آن جا كه ساليان متمادي، از اين اسب‌ها در باركشي، حمل و نقل گاري‌كشي، كار در زمين‌هاي كشاورزي و مسيرهاي صعب العبور استفاده مي‌شده بنابراين در اصلاح نژاد اين اسب‌ها بيشتر، عوامل و معيارهاي قدرتي و اطاعت پذيري مد نظر بوده است. به همين دليل امروزه اسب‌هايي در منطقه يافت مي‌شوند كه از نظر اندام، تنومند و نسبتاً سنگين و زمخت مي‌باشند، در حالي كه خيلي مطيع و سر به راه هستند. اين اسب‌ها چابكي و سرعت اسب‌هاي تركمن را ندارند ولي در عوض بسيار تنومند و مطيع هستند، بنابراين براي استفاده در رشته پرش همانند اسب‌هاي پرشي موفق كارايي دارند.

اسب تركمن جرگلانی | تلنت سیتی

به پایان مقاله اول اسب‌های ترکمن رسیدیم، امیدوارم لذت برده باشید.

منبع : parshorse