ترکمن‌ها نیز مانند هر اقلیم دیگری غذاهای انحصاری خود را دارند. «ثاچاق» سفره رنگین ترکمن‌ها است که غذاهای خوش عطر و بوی ترکمنی را در خود جای می‌دهد.ترکمن‌ها برای غذا خوردن اغلب بر روی زمین و بر دور سفره‌ای می‌نشینند، که ثاچاق نامیده می‌شود. سفره‌ای که غذاهای محلی و بی‌نظیر ترکمنی آن را رنگین می‌کند. در ادامه این مطلب با شماری از غذاهای محلی خوش‌طعم ترکمنی آشنا خواهیم شد.

چکدرمه

چکدرمه مشهورترین غذای محلی ترکمن‌ها است. اگر تاکنون مهمان ترکمن‌ها شده‌ باشید، حتما مزه‌ی آن را هنوز زیر دندان دارید. هرگاه که گفت‌وگویی درباره‌ی انواع غذاهای اقوام ایرانی داشته باشیم، چكدرمه نام نخستین غذایی است که از جامعه‌ی‌ ترکمن بر زبان می‌آید. برخی می‌گویند مثل استانبولی است اما از آن خیلی خوشمزه‌تر. چکدرمه، چکدیرمه یا چگدریمه غذایی بسیار خوشمزه است که در حالت سنتی درون دیگ مخصوصی به نام «قازان» طبخ می‌شود و برای سفره‌های ایرانی بسیار مناسب است. ترکیبات اصلی این غذای ایرانی را گوشت، برنج، پیاز، رب گوجه‌فرنگی، روغن، نمک و فلفل تشکیل می‌دهد. در روش پخت دیگری می‌توان به‌جای گوشت، از ماهی هم استفاده کرد. این پلو را به همراه دوغ و سبزی‌خوردنی سرو می‌کنند.

غذای چکدرمه ترکمنان | تلنت سیتی

باسترمه

این غذای ترکمنی از برنج، ماهی ازون برون و دانه‌های انار تهیه می‌شود. ته دیگ این غذا نیز از سیب زمینی حلقه شده است که مواد به ترتیب پیاز، ماهی، دانه‌ها‌ی انار و برنج روی آن قرار می‌گیرند.باسترمه یکی از پلوهای خوشمزه بندر ترکمن است که با ماهی  ازون برون تهیه می‌شود. ویژگی‌ بارز این پلو، استفاده از انار در ترکیب اصلی آن است. این پلو را باید با موادی چون برنج، ماهی (به‌ویژه ازون برون)، سیب زمینی، پیاز، انار دانه شده، نمک و فلفل تهیه کرد. باسترمه غذایی مناسب برای مهمانی‌های خانوادگی به شمار می رود.

باسترمه ترکمنان | تلنت سیتی

قاتلمه

قاتلمه یک نوع نان معروف ترکمنی است که از خمیرهای ورقه‌ای که روی هم قرار می‌گیرند تشکیل شده است و در روغن سرخ می‌شود. بعضی‌ها در پایان پخت روی آن شکر می‌ریزند. برای پخت آن ابتدا آرد را خمیر می‌کنند. خمیر آماده را به‌صورت قطعاتی که هر قطعه یک قرص نان بشود، تقسیم می‌کنند. برای هر چهار قطعه خمیر، یک تخم‌مرغ اضافه می‌کنند. قطعات خمیر را به‌صورت ورقه‌های نازکی در می‌آورند. خمیرهای ورقه شده را که به شکل دایره‌ای کامل است، روی‌هم می‌چینند و در فاصله ورقه‌ها، روغن می‌مالند. تعداد این ورقه‌های نازک خمیر، به ضخامت نهایی قاتلامه بستگی دارد و به اختیار بانوی خانه است. در این مرحله، خمیرهای چندلایه را در روغن داغ می‌پزند. پس از آماده شدن قاتلامه، بلافاصله بر آن، شکر می‌پاشند تا شیرینی شکر در تمام لایه‌ها جذب شود.

قاتلمه ترکمنان

چوروک

چوروک نوعی نان است که در انواع مختلف پخت می‌شود. «قاوور تماچلی چوروک» با دنبه و پیاز تهیه می‌شود. «پتیر» که همان فطیر است و از روغن، شیر، جوش شیرین و شکر تشکیل شده است و «کلچه چوروک» که مثل پتیر اما ضخیم‌تر است.ترکمن‌ها چوروک یعنی نان را در تنورهایی می‌پزند که تامدور نامیده می‌شود. زن‌های ترکمن که مسئولیت پخت نان، یکی از وظایف حتمی و اولیه‌ی آن‌ها بود، تنور را با آتش هیزم یا بوته‌ی گیاهان خشک و...گرم می‌کردند.

قاوور تماچلی چوروک

قاوور تماچلی چوروک نانی است که خمیر آن را با دنبه‌ی ریزریز شده‌ی گوسفند، قاورتماچ، و نیز تراشه‌های پیاز را مخلوط کرده، در تنورمی‌پزند.

قاوور تماچلی چوروک ترکمنان | تلنت سیتی

پتیر چوروک، نان فتیر

پتیر چوروک را با ترکیبی از روغن، شیر، شکر و جوش‌شیرین تهیه می‌کنند و در تنور می‌پزند.

پتیر چوروک، کلوچه | تلنت سیتی

کلچه چوروک، کلوچه

کلچه چوروک نیز هم‌چون پتیر با ترکیبی از روغن، شیر، شکر و جوش‌شیرین پخته می‌شود ولی نسبت به پتیر ضخیم‌تر است.

کلچه چوروک، کلوچه | تلنت سیتی

بوروک

بوروک یا بورک غذای مخصوص ماه رمضان است که ترکیبی از سیب زمینی، گوشت چرخ کرده و پیاز را در یک خمیر دایره‌ای می‌ریزند و دو طرف خمیر را به هم می‌چسبانند و سپس آن را در روغن سرخ می‌کنند. این نوع نان از نظر پخت شباهت زیادی به پیراشکی دارد و معمولا بیشتر در ماه رمضان پخته می‌شود. ابتداگوشت بی‌استخوان را چرخ می‌کنند. چند عدد سیب‌زمینی آب‌پز را کوبیده، با مقداری پیاز به گوشت اضافه می‌کنند و نمک به اندازه‌ی کافی اضافه می‌کنند. مخلوط گوشت و سیب‌زمینی و پیاز را در لای خمیری از آرد که به اندازه‌ی یک دایره به قطر تقریبی ۱۵ سانتی‌متر که قطعه‌قطعه بریده‌اند، می‌پیچند و به شکل یه نیم‌دایره درمی‌آورند و اطراف خمیر را با دست ورز می‌دهند تا خمیر به هم بچسبد و مخلوط بیرون نریزد. این خمیر با مخلوط داخل آن، پس از سرخ شدن در روغن داغ آماده میل کردن می‌شود. ترکمن‌ها بوروک را به‌تنهایی به‌عنوان یک وعده غذایی صرف می‌کنند.

بوروک ترکمنان | تلنت سیتی

بیشمه

بیشمه یک نوع نان روغنی است که ظاهر آن به بامیه شباهت دارد. خمیر نان را با شیر و شکر و تخم مرغ ترکیب می‌شود، سپس آن را به صورت گلوله‌های کوچک درآورده و سپس در روغن سرخ می‌کنند. بیشمه در لغت به هر چیز پختنی اطلاق می‌شود و در اصطلاح ترکمن‌ها، نانی روغنی و شبیه به بامیه است. بدین ترتیب که خمیر رابه اندازه بامیه قطعه‌قطعه می‌کنند، آن‌گاه این قطعه‌ها را در روغن داغ می‌پزند. معمولا در تهیه خمیر بیشمه شیر و شکر و تخم‌مرغ وجوش‌شیرین به آن اضافه می‌کنند که بیشمه خوشمزه‌تر می‌شود.

بیشمه ترکمنان | تلنت سیتی

سومسه

سومسه یا همان سمبوسه خمیرهایی مثلثی است که مابین آن گوشت، پیاز و مواد دیگر بر حسب سلیقه قرار داده می‌شود. این خمیر سپس در روغن سرخ می‌شود.

سومسه ترکمنان | تلنت سیتی

بولامه

بولامه غذایی ترکمنی شبیه حلیم است که در هفتمین روز تولد کودک و در طی جشنی زنانه پخته می‌شود. در این جشن فقط زن‌های فامیل، همسایه‌ها و دوستان بسیار نزدیک، دعوت می‌شوند و با تقدیم هدایای خود، هم‌صدا با حاضرین، شادی می‌کنند.

بولامه ترکمنان | تلنت سیتی

اکمک

برای پختن اکمک که در ترکمنستان چلفک می‌گویند، روغن نقش چندانی ندارد و ترتیب پخت آن چنین است: دیگ چدنی را در روی آتش گرم می‌کنند. ته‌ دیگ را با مقدار کمی روغن، چرب می‌کنند. خمیر آماده را به‌صورت لایه‌ای نازک و مدور در می‌آورند و با کمک کاردی دسته‌بلند در داخل دیگ می‌چرخانند و پس از چند دور چرخاندن، زیر و رو می‌کنند تا طرف دیگر نیز کاملا پخته شود. بعد از مرحله فوق، لایه‌ی دیگری را بر لایه‌ی اولی اضافه می‌کنند و باز در داخل دیگ می‌چرخانند. در این مرحله نیز عمل لایه‌گذاری تکرارمی‌شود، آن‌گاه لایه‌های پخته‌شده را از دیگ در می‌آورند و مانند شیرینی کاک که مردم کرمانشاه می‌پزند، در هم می‌پیچند و با ریختن شکر در لابه‌لای آن همراه با چایی سرو می‌کنند.

اکمک ترکمنان | تلنت سیتی

امیدوارم از خواندن مطالب غذاهای خوشمزه ترکمنی لذت برده باشید.

منابع: flightio , kojaro